Mîyaneyî › 8.ÇEND PEYGIRÎ (BİRKAÇ SONEK)

8.ÇEND PEYGIRÎ (BİRKAÇ SONEK)

    8.1.-ên

Peygirê “-ên”î manayanê cîya-cîyayan dano çekuyan. Mavajî ke mana “-den kalma”, “-den yapılma” û “-daki”ya tirki dano. Cayê nê peygirî de, tayê fekan de “-în” yan zî “-in”/“-en”/“-yen” vajîyeno. Meylê kombîyayîşî nînan ra formê “-ên”î ser o yo. Nimûneyî:
 
 
meylê kombîyayîşî formê bînî tirkî
-(y)ên, -e -(y)în, -(y)in, -en, -yen  
pemeyên, -e pemeyîn, pemiyen pamuktan yapılma
pereyên, -e pereyîn, pereyin, perêyen önceki günden kalma, önceki günkü
asinên, -e asinîn, asinyen demirden yapılma
binên, -e binîn, binyen alttaki, alt taraftaki
cêrên, -e cêrîn, cîryen aşağıdaki, aşağı taraftaki
corên, -e corîn, cuaryen yukarıdaki, yukarı taraftaki
parên, -e parîn, paryen geçen yıldan kalma, geçen yılki
peyên, -e pêyên, pêyê, peyen sonuncu, sondaki
serên, -e serîn üstteki, üst taraftaki
sêmên, e sêmîn gümüşten yapılma
verên, -e verîn, virên, viryen önceki, ilk, eski
vizêrên, -e vizêrîn, vizêrin dünkü, dünden kalma
zerrên, -e zerrîn altından yapılma
zerrnên, -e zerrnîn altından yapılma

 
 
 

8.2.-in


Peygirê “-in”î manaya peygirê “-lı/-li”ya tirkî dano. Cayê nê peygirî de, tayê fekan de “-în” vajîyeno. Meylê kombîyayîşî nînan ra formê “-in”î ser o yo.
 
 
meylê kombîyayîşî formê bînî tirkî
-in, -e -în  
solin, -e sualin, suelin tuzlu (içinde tuz bulunan)
asinin, -e asinîn demirli (içinde demir bulunan)
pemeyin, -e pemeyîn pamuklu (içinde pamuk bulunan)
sêmin, -e sêmîn, sîmin, sîemin gümüşlü (içinde gümüş bulunan)
zerrnin, -e zerrnîn altınlı (içinde altın bulunan)
 
Tayê nuştoxî, bi tesîrê tirkî, vera peygirê “-lı/-li”yê tirkî de peygirê “-in” yê kirmanckî nusenê. Kirmanckî de peygirê “-in”î manaya peygirê “-lı/-li”yê tirkî dano la ganî merdim xo vîr ra nêko ke kirmanckî de, vera nê peygirî de tim peygirê “-in”î nêbeno. Peygirê “-in”î zafane seba çîyanê maddîyan o. Nimûneyî:
 
kirmanckî tirkî kirmanckî tirkî
solin, -e tuzlu dewij, -e köylü
rûnin, -e; ruwenin, -i yağlı payeker, -e kibirli, gösteriş yapan
toraqin, -e;
tantûrin, -e 		çökelekli heqdar, -e haklı
simerin, -e samanlı binamûs, -e namuslu
telîyin, -e dikenli bibar, -e; bardar, -e yüklü
esteyin, -e;
kateyin, -e 		kemikli bimaye, bimare, bidadî analı (anası var olan)
awin, -e sulu bidestmaj,-e;biawdest, -e,biondaz,-e;
destmaj ra, awdest ra, ondaz ra 		abdestli